saat

TÜRK DEVLET BÜYÜKLERİNİN TÜRBELERİ


Bu makale 20 Mayıs 2013, Pazartesi 06:49:40 eklenmiş ve 944 kez görüntülenmiştir.
Alper UZUNGÜNGÖR

""Ya açar Nazm-ı Celil'in, bakarız yaprağına. / Yahut üfler geçeriz bir ölünün toprağına”

 

“Millet” niteliği kazanmış her toplum, ölünün ardından anılarını yaşatmak, manevi dünyasında rahat etmesini sağlamak için bir takım usûl ve âdetler meydana getirmiştir. Türkler de kendi kültür ve inanç dairesi içinde, ölüm üzerine birçok rit, töre ve tören gibi anlayışlar geliştirmiştir. Türklerin husûle getirdiği bu uygulamalar bir dinden diğerine geçilirken dahi terk edilmemiş, yeni dinin bilgileriyle uyumlu hâle getirilerek yaşatılmıştır.

 

Türklerin yolundan gittiği, soyundan geldiği insanları öldükten sonra defnetmesi ve mezar yerini belirlemesi geleneğinde amaç, ölenin ruhunu huzurlu bir şekilde yeni hayatına ulaştırabilme, hatıratını ve kişiliğini yaşatma, geride kalanlarını kötülüklerden uzak tutmayı temine yöneliktir.

 

Bu anlamda din ve sosyal koşulların ortak ürünü şeklinde tezahür eden Zır-ı Zemin, Taş Sanduka, Kurgan, Kümbet, Türbe ve Anıt gibi isimler verdiğimiz mezar yerleri her zaman ilgimize değer kalmıştır. Bu sıcaklık, varlığımızı borçlu olduğumuz atalarımıza karşı duyulan sevgi, saygı ve bağlılık karışımı yüce bir duygunun sonucudur.

 

Türk tarihinde ebedi yerini almış, kurucu ve kollayıcı iradenin sahiplerine ait mezarları ziyaret etmeyi, duasını vermeyi, harap, yıkık, perişan vaziyettekileri kamuoyuna bildirmeyi yolumuzun üstünde, gözümüzün önünde hürmete değer bir görev addediyorum.

 

Milli kültürümüzün parçası, tarihimizin sessiz tanığı ata mezarlarımızın baş şahidesi karşısında yere diz vurmanın özlemi içinde Türk Devlet Büyüklerine saygı ve minnet duygularımı bir kez daha ifade ederken bazı kağan, han, sultan ve padişah mezarlarımızın yerlerini vefat tarihlerine göre aşağıda sırası ile veriyorum.

 

Ruhları şad, Makamları âlâ olsun.

 

 

1- Bilge Kağan (d. 683 — ö. 734) II. Doğu Göktürk Kağanıdır. Taş Sandukası Orhun Vadisindedir (Moğolistan).

 

2- Satuk Buğra Han (d. 924 — ö. 955) Karahanlılar Devletinin III. Kağanıdır. Türklerin İslamiyet’i kabul etmesinde büyük vazife üstlenmiştir. Mimari şaheser olan türbesi Kaşgar Eyaletinin Artuç İlçesindedir (Doğu Türkistan).

 

3- Gazneli Mahmut Tegin (d. 971— ö. 1030) Gazneli Devletinin kurucusudur. Hindistan’ı fethetmiştir. Taş yapı Türbesi Gazne ’dedir (Afganistan).

 

4- Selçuk Bey (d. 1000 — ö. 1038) Büyük Selçuklu Devleti'nin kurucusudur. Naaşı Buhara yakınlarındaki Nurata Kasabasındadır (Özbekistan). Kazakistan’da yapılan çalışmalarda kayıp Türk şehri Cend ile birlikte Selçuk Beyin taş yapı türbesinin de bulunduğu 2006 yılında duyulmuştur.

 

5- Tuğrul Bey  (d. 990 — ö. 1063) Büyük Selçuklu Devleti'nin II. Hükümdarıdır. Türbesi Selçukluların o dönemdeki başkenti Rey’ dedir (İran).

 

6- Sultan Alparslan (d. 1029 — ö. 1072) Büyük Selçuklu Devletinin III. Hükümdarıdır. Türbesi Fetihten önceki adı Nişabur olan Merv ’dedir  (İran).

 

7- Mengücek Gazi (d. 1071 —  ö. ?)   Sultan Alparslan’ın komutanı,  Mengücek Beyliğinin kurucusudur. "Sultan Melek" isimli Türbesi Kemah’tadır “Eğin” (Erzincan).

 

8- Kutalmışoğlu Süleyman Şah (d. ? — ö. 1086) Anadolu Selçuklu Devleti'nin kurucusudur. Türbesi Halep’teki Serefü'd-Devle Müslim Camiindedir (Suriye).

 

9- Sultan Melikşah (d. 1055 — ö. 1092) Babası Alpaslan’dan sonra tahta çıkan Melik Şah’ın türbesi, dönemin Selçuklu Başkenti olan ve İsfahan’ın Ahmet Abad bölgesindeki Dar’ül Betik semtindedir (İran). Türbe son derece bakımsız bir haldedir. Burada aynı zamanda Vezir Nizamülmülk’nde de naaşı bulunmaktadır.

 

10- I. Kılıçaslan (d. 1079 —  ö. 1107) Anadolu Selçuklu Devletinin ikinci sultanıdır.  Naaşı Silvan Kara Behlül Camiinde bulunan “Kubbetüssultan” isimli mezarlıktadır (Diyarbakır). Mezarı virandır.

 

11- Sultan Melik Gazi (d. ? — ö. 1134) Danişment Beyliği Sultanıdır. Türbesi Melik Gazi Köyündedir (Kayseri).

 

12- Sultan Rükneddin I.Mesut (d. 1095 —  ö. 1156) Anadolu Selçuklu Devleti'nin V. Sultanıdır. Türbesi Alaeddin Camisindedir (Konya).

 

13- Melik Gazi ya da Emir Gazi (d. ? — ö. 1134) Danişmendliler'in ikinci hükümdarı ve kurucusudur. Kayseri Fatihi Melik Gazi’nin Türbesi Ulu Cami haziresindedir (Kayseri).

 

14- Sultan Ahmed Sencer (d. 1131 —  ö. 1157)  Büyük Selçuklu Devletinin son sultanıdır. Türbesi Türk fethinden önceki adı Nişabur olan Merv ’dedir  (İran).

 

15- Sultan II. Kılıçaslan (d. 1113 — ö. 1192) Anadolu Selçuklu Devleti'nin VI. Sultanıdır. Türbesi Alaeddin Camisindedir (Konya).

 

16- Sultan I.Gıyaseddin Keyhüsrev (d. ? — ö. 1211) Anadolu Selçuklu Devleti’nin VII ve X. Sultanıdır.  Türbesi Alaeddin Camisindedir (Konya).

 

17- II. Rüknettin Süleyman Şah (d. 1196 — ö. 1204) Anadolu Selçuklu Devleti’nin VIII. Sultanıdır.  Türbesi Alaeddin Camisindedir (Konya).

 

18- Sultan I. İzzeddin Keykavus (d. 1184 — ö. 1220) Anadolu Selçuklu Devleti’nin XI. Sultanıdır. Türbesi Kale Mahallesindedir (Sivas).

 

19- Celaleddin Harzemşah (Mengü Berdi) (d. ? — ö. 1231) Harezmşahlar Devleti'nin son hükümdarıdır. Naaşı Silvan Kara Behlül Camiinde bulunan “Kubbetüssultan” isimli yerde viran haldedir (Diyarbakır).

 

20- Sultan Alâeddin Keykubat (d. 1192 — ö. 1237) Anadolu Selçuklu Devleti’nin XII. Sultanıdır. Türbesi Alaeddin Camisindedir (Konya).

 

21- Sultan II. Gıyaseddin Keyhüsrev (d. ? —  ö. 1246) Anadolu Selçuklu Devleti'nin XIII. Sultanıdır. Türbesi Alaeddin Camisindedir (Konya).

 

22- Sultan IV. Kılıçaslan (d. ? —  ö. 1265) Anadolu Selçuklu Devleti'nin XIV. Sultanıdır. Türbesi Alaeddin Camisindedir (Konya).

 

23- Karamanoğlu Mehmet Bey (d. ? —  ö. 1280) Karamanoğlu Devletinin II. Beyidir. Türbesi Ermenek İlçesi Balkusan Köyündedir (Karaman).

 

24- Sultan III. Gıyaseddin Keyhüsrev (d. ? —  ö. 1282)  Anadolu Selçuklu Devleti'nin XVII. Sultanıdır. Türbesi Alaeddin Camisindedir (Konya).

 

25- Süleyman Şah Kayaalpoğlu (d. 1178 —  ö. 1227) Osman Gazi’nin Dedesi olduğunu yazan kaynaklar vardır. Türbesi Caber Kalesindedir (Suriye). Âşıkpaşazâde “Âşıkpaşazâde Tarihi” adlı eserinde, Neşrî  “Kitab-ı Cihannüma” adlı eserinde, Hasan bin Mahmûd el-Bayâtî “Câm-ı Cem-Âyîn”  adlı eserinde, Şükrullah “Behcetü't Tevârih” adlı eserinde Ertuğrul’un babasının adını Süleyman Şah olarak vermiştir.

 

26- Gazi Gündüzalp (d. ? — ö. ?) Osman Gazi’nin Dedesi olduğunu yazan kaynaklar vardır. Hırkatepe’ de medfundur. Ankara’nın Beypazarı İlçesi Hırkatepe Köyü’ndeki mezarı 2001 yılında yenilenerek Türbe haline getirilmiştir. Fatih dönemi Sadrazamlarından Karamanlı Mehmed Paşa ile Enverî  “Düstûrnâme-i Enverî” adlı eserinde, Yazıcızâde Âli  “Tevârih-i Al-i Selçuk” adlı eserinde Ertuğrul’un babasının adını Gündüzalp olarak verilmiştir. 

 

27- Ertuğrul Gazi (d. ? —  ö. ?) Osman Gazinin babasıdır. Söğüt’te medfundur. Türbe banisi Sultan I. Mehmet’tir. Türbe Cumhuriyet döneminde restore edilmiştir (Bilecik).

 

28- Osman Gazi (d. 1258 — ö. 1326) Osmanlı İmparatorluğunun kurucusudur. Türbesi Tophanedir (Bursa).

 

29- Orhan Gazi (d. 1281— ö. 1362) Osmanlı İmparatorluğu’nun ikinci padişahıdır. Türbesi Tophanedir (Bursa).

 

30- Sultan Murad Hüdavendigar (d. 1326 — ö. 1389) Osmanlı İmparatorluğunun üçüncü padişahıdır. Türbesi Çekirge Hüdavendigar Camiindedir (Bursa). Kosova Savaşı’nda şehit edilince iç organları Kosova’ya, naaşı ise Bursa Çekirge ’deki adını taşıyan cami haziresine defnedilmiştir.

 

31- Emir Alaeddin Eretna (d. 1344 — ö . 1352) Orta Anadolu'nun büyük bir kısmına sahip olan Eretna devletinin kurucusudur. Uygur Türkü Alaeddin Eretna ’nın türbesi Kayseri’nin güney doğusuna düşen ve bugün Askeri Garnizon alanı içerisinde bulunan Köşk Medresesindedir (Kayseri).

 

32- Kadı Burhaneddin Bey (d. 1344 — ö. 1398) Eratna Devletini Veziri ve Kadı Burhanettin Devletinin Kurucusudur. Sivas Sultanı Kadı Burhanettin Beyin Türbesi Kale Mahallesi Kayseri kapısı civarındadır (Sivas).

 

33- Alâeddin Halil Mirza Bey (d. ? — ö. 1348) Karamanoğlu Devletinin VIII. Beyidir. Türbesi Hisar Mahallesi’ndedir (Karaman).

 

34- Emir Timur (d. 1336 — ö. 1405) Türk Timur Devleti İmparatorudur. Türbesi, Naaşı ve Heykeli Semerkant’ta Gur Emir Camiindedir (Özbekistan).

 

35- Uzun Hasan (d. 1423 — ö. 1478) Türk Akkoyunlu Devletinin Kurucusudur. Türbesi ve naaşı Tebriz’deki Nasriyye Medresesi ve Camii haziresindedir  (İran).

 

36- Fatih Sultan Mehmed (d. 1432 — ö. 1481) Osmanlı İmparatorluğunun 7. Padişahıdır. Türbesi ve naaşı Fatih Camii haziresindedir (İstanbul).

 

37- Yavuz Sultan Selim ( d. 1470 — ö. 1520)  Osmanlı İmparatorluğunun 9. Padişahıdır. Türbesi ve naaşı Sultan Selim Camii haziresindedir (İstanbul).

 

38- Şah İsmail (d. 1487 — ö. 1524) Türk Safevi Devleti Şahıdır. Türbesi Türk Kenti Erdebil’dedir (İran).

 

39- Muhammed Babür Şah (d. 1483 — ö. 1530) Babası, Emir Timur’un torunu Fergana Emiri Ömer Mirza’dır. Muhammed Babür Şah, Babür Hanedanlığının kurucusu ve ilk hükümdarıdır. Öldüğünde Agra'ya gömüldü. Naaşı 1539 da Kabil'e kendisini yaptığı Babür Türbesine nakledildi (Afganistan).

 

40- Kanuni Sultan Süleyman (d. 1494 —  ö. 1566) Osmanlı İmparatorluğunun 10. Padişahıdır. Türbesi ve naaşı Süleymaniye Camii haziresindedir (İstanbul).

 

41- Nadir Şah (d. 1688 — ö. 1747)  Avşar boyundan, Türklük bilinci oldukça kuvvetli olan bir Türk hakanıdır. İran’ı Safevi Devletinden sonra yöneten Afşar Hanedanlığının kurucusudur. Türbesi, Naaşı ve heykeli Meşhed’dedir (İran).

 

 

---------------------

AÇIKLAMALAR


(1) Rit (Dinsel tören ve kuralları)


(2) Yoğ (Eski Türklerde ölümle ilgili tüm tören, ziyafet ve kutlamaların ortak adı)


(3) Türkler, ruhun insan bedeninde vücut bulmadan evvelki durumunu kuş olarak tasavvur ettiklerinden, ölüm hâli bazen “uçtu” kelimesiyle ifade edilmiştir. Uçmag (Cennet), Tamag (Cehennem) buradan türemiştir.


(4) Zır-ı Zemin (Eski Türkler’ de ölünün ev şeklinde açılan bir mezara oturtulduktan sonra tavanı çamurdan kubbeye benzer kısım ilave edilerek kapatılan mezardır.


(5) Sanduka (Mezarın üzerine yerleştirilmiş, tabut büyüklüğünde tahta veya mermer sandık)


(6) Kurgan (Türklerde kutsal mezar, türbe. Korgan olarak da söylenir. İçinde ulu ve kutlu kişilerin yattığı dikkat çekici gömüt. Eski Türk geleneklerinde genellikle yığma tepeler ve höyükler şeklindedir. Genelde devlet yöneticisi olanlar için yapılmışlardır.)


(7) Kümbet (Selçuklular zamanında yapılan kendine özgü yapısı olan anıtmezarlardır. Genellikle büyük devlet ve din adamları için yapılmıştır.)


(8) Türbe (Devlet adamlarının veya din âlimlerinin mezarlarının bulunduğu oda şeklindeki binaya verilen addır. İçerisinde (çoğunlukla) ünlü kişilerin gömülü bulunduğu anıtsal tarihi mezarlar için de türbe kelimesi kullanılır. Türbeler çoğunlukla eski çağlarda yaşamış önemli insanların yattığı yerlerdir.)


(9) Balbal (Eski Türklerde kişinin anılması için mezarının veya bazı kurganların etrafına dikilen mezar taşına verilen isimdir. İslam dininin kabulünden sonra yerini mezar taşlarına bırakmıştır.)


(10) Baş Şahidesi (Başucu taşı)


(11) Ayak Şahidesi (Ayakucu taşı)


(12) Taş Ata veya Taş Baba (Eski Türk kabilelerinde mezar taşı anlamına gelir)

Yorumlar
Adınız :
E-Mail :
Başlık :
Yorumunuz :
Güvenlik :
Değiştir  
Toplam 1 yorum. Tüm yorumları okumak için tıklayın.
Diğer yazıları...
TÜRK DÜŞMANLIĞI
TÜRK IRKI, ANADOLU VE OĞUZLAR
UZUN HASAN
I. İZZETTİN KEYKAVUS
ATSIZ’A SAYGI DURUŞU
ÇAĞRI BEY
SULTAN ALPARSLAN
TUĞRUL BEĞ
HARZEM’Lİ ATSIZ
SATUK BUĞRA (KARA) HAN
KILIÇ ARSLAN
KUTALMIŞOĞLU SÜLEYMANŞAH
TÜRK DEVLET BÜYÜKLERİNİN TÜRBELERİ
TÜRKLERİN ATA YURDU TÜRKİSTAN
3 MAYIS TÜRKÇÜLÜK GÜNÜ
ALTAYLARDA BİR BOZKURT OSMAN BATUR
GAZNELİ MAHMUD
TÜRKİSTAN BAŞBUĞU EMİR TİMUR
TÜRK BİRLİKÇİSİ YUSUF AKÇURA
HOCALI KATLİAMI TÜRK’ÜN ACISIDIR
TÜRKÇÜ DÜŞÜNÜR SADRİ MAKSUDİ ARSAL
BOZKURT SANÇAR BEY
SOYKIRIMIN ADI DOĞU TÜRKİSTAN VE GULCA KATLİAMI
Köşe Yazarları
 ‹ 
 › 
Döviz Kurları
Arşiv Arama
- -
Anket
ATATÜRK KENT MEYDANINI NASIL BULUYORSUNUZ
GÜZEL
GÜZEL DEĞİL
AĞAÇLAR YOK EDİLDİ

Aydının En Cesur Sesi - Aydinin Sesi
© Copyright 2013 Gazi Soft. Tüm hakları saklıdır. Bu site Gazi SOFT haber yazılımı alt yapısı ile yapılmıştır.
GÜNDEM
Kadına Şiddet
Anayasa Haberleri
Trafik Kazaları
Yerel Seçimler
SPOR
Galatasaray
Fenerbahçe
Basketbol Haberleri
Şampiyonlar Ligi
SİYASET
Recep T. Erdoğan
Devlet Bahçeli
Kemal Kılıçdaroğlu
AKP Haberleri
EĞİTİM
Eğitim Haberleri
Eğitim Bakanlığı
A.Ö.L.
Eğitim Portalı
DÜNYA
Avrupa Haberleri
Amerika Gündemi
Suriye İç Savaş
Arıkan Meselesi